JOSÉ SARAMAGO’NUN BİLİNMEYEN ADANIN ÖYKÜSÜ ADLI KISA ÖYKÜSÜNÜN ALGİRDAS JULIEN GREIMAS’IN EYLEYENLER MODELİ ÇERÇEVESİNDE GÖSTERGEBİLİMSEL ÇÖZÜMLEMESİ
Author :
Abstract
Göstergebilimsel çözümleme, başlangıçta ağırlıklı olarak dilbilimsel metinlerin incelenmesinde kullanılan bir yöntemken, zamanla sinema, müzik, reklam ve görsel kültür gibi farklı alanlara uygulanarak disiplinlerarası bir nitelik kazanmıştır. Anlamın üretim ve yapılanma süreçlerini çözümlemeyi amaçlayan göstergebilim, özellikle anlatıların yapısal düzeyde incelenmesine olanak tanıyan kuramsal modeller aracılığıyla edebî metinlerin çok katmanlı yapısını görünür kılmaktadır. Bu çalışmada, Rus biçimbilimci Vladimir Propp’un anlatı çözümlemelerinden hareketle özgün bir kuramsal model geliştiren Algirdas Julien Greimas’ın eyleyenler modeli ve anlatı izlencesi temel alınmaktadır. Bu doğrultuda, José Saramago’nun Bilinmeyen Adanın Öyküsü adlı kısa öyküsü, Greimas’ın eyleyenler modeli çerçevesinde göstergebilimsel olarak çözümlenmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmış; anlatı, anlam üretimine katkı sağlayan eyleyen rolleri, anlatısal işlevler ve yapısal karşıtlıklar üzerinden değerlendirilmiştir. Yapılan çözümleme, öykünün bireysel irade, özgürlük arayışı ve iktidar karşısındaki özne konumunu, yapısal bir anlatı düzeni içinde ortaya koyduğunu göstermektedir.
Keywords
Abstract
Semiotic analysis, initially employed primarily in the examination of linguistic texts, has gradually acquired an interdisciplinary character by being applied to various fields such as cinema, music, advertising, and visual culture. Aiming to analyze the processes of meaning production and structuring, semiotics makes the multilayered nature of literary texts visible through theoretical models that enable the structural examination of narratives. In this study, the actantial model and narrative schema developed by Algirdas Julien Greimas, who formulated his original theoretical framework inspired by the narrative analyses of Russian formalist Vladimir Propp, are taken as the basis. Accordingly, José Saramago’s The Tale of the Unknown Island is analyzed semiotically within the framework of Greimas’s actantial model. The study employs document analysis as a qualitative research method, and the narrative is examined through actantial roles, narrative functions, and structural oppositions that contribute to meaning production. The analysis demonstrates that the story presents individual will, the quest for freedom, and the position of the subject in relation to power within a structured narrative system.